Ghoksewa

  • HOME (current)
  • ABOUT
  • FEATURES
  • REVIEWS
  • BLOG
  • DOWNLOAD
  • CONTACT
  • Install Now
Others

लिच्छविकालीन प्रशासनिक निकायहरु

  • Ajnabee Khadka
  • May 25, 2026
  • 488

लिच्छविकालीन प्रशासनिक निकायहरु

Administrative bodies of the Lichchhavi period
  • लिच्छविकालीन शासन व्यवस्थामा प्रशासनिक र न्यायिक कार्यहरूलाई व्यवस्थित रूपमा सञ्चालन गर्न विभिन्न 'अधिकरण' (अड्डा वा विभाग) हरूको व्यवस्था गरिएको,
  • लिच्छविकालमा प्रभावशाली रहेका अधिकरण (अड्डा वा विभाग): चार अधिकरण (कुथेर, शुल्ली, लिङ्गवल र माप्चोक)

लिच्छविकालीन प्रमुख प्रशासनिक अधिकरण (चार अधिकरण) हरू र तिनका कार्यहरू:

अधिकरण कार्य विवरण
कुथेर अधिकरण
  • यो अधिकरण मुख्यतया राजस्व (कर) उठाउने कार्यसँग सम्बन्धित
  • यसले भूमिसम्बन्धी मामिलाहरू, जग्गाको किनबेच र 'लेख्यदान' (Registration/Deeds) सम्बन्धी कानुनी लिखतहरू तयार गर्ने काम समेत हेर्ने गर्थ्यो,
  • सरकारी कर्मचारीहरू (चाट-भट) ले गाउँमा गएर भाग, भोग र कर उठाउने कार्य यही अधिकरणको निर्देशनमा हुन्थ्यो,
शोल्ल वा शुल्ली अधिकरण
  • यस अधिकरणको मुख्य जिम्मेवारी 'पञ्चापराध' सम्बन्धी मुद्दाहरूको छानबिन र फैसला गर्नु,
  • पञ्चापराध अन्तर्गत चोरी (चौर), हत्या, परस्त्री गमन (परदार), राजद्रोह र यी अपराधमा संलग्नलाई सहयोग गर्ने जस्ता पाँच गम्भीर अपराधहरू पर्थे,
  • यी अपराधमा दोषी ठहरिएकाहरूको सम्पत्ति जफत गरी राजकुल (दरबार) मा बुझाउने अधिकार,
लिङ्गवल अधिकरण
  • यो अधिकरण मुख्यतया कुलो, सिँचाइ र खानेपानीको व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित,
  • अभिलेखहरूमा कुलो (तिलमक) निर्माण र मर्मतमा बाधा नपुगोस् भनी रेखदेख गर्ने र पानीको वितरण प्रणालीलाई व्यवस्थित गर्ने जिम्मेवारी यसैको हुने संकेत पाइन्छ,
माप्चोक अधिकरण
  • यो अधिकरणले पारिवारिक र सामाजिक मामिलाहरू हेर्ने गर्थ्यो,
  • विशेष गरी विवाह, सम्बन्ध विच्छेद (विवाहविच्छेद), र दोस्रो विवाह जस्ता विषयमा कानुनी प्रक्रिया अघि बढाउने काम यसले गर्थ्यो,
  • कुनै महिला निःसन्तान भई उसको श्रीमान्को मृत्यु भएमा उनको व्यवस्थापन र सम्पत्तिको अधिकार सम्बन्धी विवादहरू पनि माप्चोक अधिकरणले नै मिलाउँथ्यो,

अन्य विशिष्ट अधिकरणहरू:

  • पूर्वाधिकरण र पश्चिमाधिकरण:
    • लिच्छविकालको उत्तरार्धतिर भौगोलिक आधारमा क्षेत्रहरू विभाजन गरी प्रशासन चलाउन यी अधिकरणहरू स्थापना गरिएका,
    • पूर्वाधिकरणले राज्यको पूर्वी क्षेत्र र पश्चिमाधिकरणले पश्चिमी क्षेत्रको प्रशासन, शान्ति सुरक्षा र अन्य सरकारी कार्यहरू हेर्ने गर्थे,
  • भट्टाधिकरण वा मठ्ठाधिकरण:
    • यो अधिकरणले मुख्यतया सामाजिक मर्यादा, जातभातको व्यवस्था र धार्मिक अनुशासन हेर्ने,
    • समाजमा 'धर्मसङ्कर' (विभिन्न जात वा पेशाहरूको अनावश्यक मिश्रण) नहोस् भनी रेखदेख गर्नु यसको प्रमुख जिम्मेवारी,
    • जनतालाई धार्मिक स्वतन्त्रता भए पनि आफ्नो कुल-परम्परा र जात अनुसारको पेशा अंगाल्नुपर्ने नियमको पालना गराउन यो अधिकरण सक्रिय,
  • सर्वाधिकरण: चार अधिकरण (कुथेर, शुल्ली, लिङ्गवल र माप्चोक) को संयोजन वा सर्वोच्च निकाय,
  • पिटलजाधिकरण (पिरलजाधिकरण): राज्यमा आइपर्ने कुनै विशेष प्रयोजन वा आकस्मिक कार्यहरू फत्ते गर्नका लागि गठन गरिने अस्थायी प्रकृतिको अड्डा,

Categories

  • Current Affairs 850
  • Gorkhapatra 352
  • Others 1200
  • Vacancy 1
  • Past Questions 156
  • Nepal Police 10

Latest Blogs

Integrated Chronological Current Affairs Table (First Seventh of Kartik Month of V.S. 2083)
Current Affairs

एकीकृत कालक्रमिक समसामयिक तथ्यतालिका (वि.सं. २०८३ को कार्तिक महिनाक पहिलो साता)

  • Oct 30, 2026
  • 54
An accurate and public service-relevant analysis of the Preamble to the Constitution of Nepal (2072)
Others

नेपालको संविधान (२०७२) को प्रस्तावनाको सटिक र लोकसेवा सान्दर्भिक विश्लेषण

  • Oct 30, 2026
  • 274
National Emblem of Nepal
Others

नेपालको निशान छाप

  • Oct 30, 2026
  • 209
Global Innovation Index (GII), 2026
Current Affairs

विश्व नवप्रवर्तन सूचकांक, २०२६

  • Oct 29, 2026
  • 275
Collection of questions and answers asked by the Public Service Commission in BS 2083 (Governance and Government)
Past Questions

लोकसेवा आयोगद्वारा वि.सं. २०८३ मा सोधिएको प्रश्नोतर संगालो (शासन पद्धति र सरकार)

  • Oct 29, 2026
  • 389
COPYRIGHT © 2026. ALL RIGHTS RESERVED. GHOKSEWA