अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय (ICJ)
- के हो? अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय (International Court of Justice - ICJ) संयुक्त राष्ट्र संघको ६ वटा प्रमुख अङ्गहरूमध्ये मुख्य न्यायिक अङ्ग (Judicial Body)
- स्थापना: सन् १९४५ (जुन २६) मा संयुक्त राष्ट्र संघको बडापत्रद्वारा भएको र यसले सन् १९४६ (अप्रिल १७) देखि आफ्नो कार्य सुरु गरेको,
- यो संयुक्त राष्ट्र संघ (UN) का ६ प्रमुख अङ्गहरूमध्ये अमेरिकाको न्युयोर्क बाहिर मुख्यालय रहेको एक मात्र अङ्ग
- मुख्यालय: नेदरल्याण्ड्सको द हेगस्थित 'शान्तिको महल (Peace Palace)' मा रहेको,
- पक्ष राष्ट्रहरु: संयुक्त राष्ट्र संघका सम्पूर्ण १९३ सदस्य राष्ट्रहरू स्वतः यस न्यायालयको विधानका पक्ष राष्ट्र मानिन्छन्,
- पूर्वीती (Predecessing) निकाय: राष्ट्र संघ (League of Nations) अन्तर्गतको अन्तर्राष्ट्रिय न्यायको स्थायी अदालत (Permanent Court of International Justice - PCIJ)
- न्यायाधीशहरुको सङ्ख्या र पदावधि: १५ जना स्वतन्त्र न्यायाधीश
- न्यायाधीशहरुको पदावधि: ९ वर्षको पदावधि (आफ्नो पदावधिकाल पुरा भैसकेपछि पुनः निर्वाचित हुन योग्य)
- अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय (ICJ) मा इजलास बस्नका लागि आवश्यक पर्ने गणपूरक संख्या (Quorum) ९ जना न्यायाधीश रहेको,
- निर्वाचन प्रक्रिया: महासभा (General Assembly) र सुरक्षा परिषद् (Security Council) द्वारा स्वतन्त्र रूपमा अलग-अलग मतदानमार्फत पूर्ण बहुमत (Absolute Majority) बाट निर्वाचित
- नवीकरण चक्रीय प्रणाली: निरन्तरताका लागि प्रत्येक ३ वर्षमा एक-तिहाई (५ जना) न्यायाधीशको नयाँ निर्वाचन
- दोहोरो सदस्यताको नियम: एकै देशका दुई नागरिक एकै पटक न्यायाधीश हुन नपाउने संवैधानिक व्यवस्था; सुरक्षा परिषद्मा न्यायाधीश निर्वाचित गर्दा भिटो प्रयोग नहुने
- न्यायाधीशहरुको निर्वाचनमा भिटो (Veto) शक्ति निस्क्रिय: सुरक्षा परिषद्मा न्यायाधीश निर्वाचित गर्दा स्थायी सदस्यहरूको भिटो (Veto) अधिकार लागू नहुने,
- पदाधिकारी चयन: न्यायाधीशहरूले आफूमध्येबाट १ जना अध्यक्ष र १ जना उपाध्यक्ष ३ वर्षका लागि चुन्ने व्यवस्था रहेको,
- वर्तमान अध्यक्ष (President): जापानका इवासावा युजी (Iwasawa Yuji)
- उपाध्यक्ष (Vice-President): युगान्डाकी जुलिया सेबुटिन्डे (Julia Sebutinde)
- अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय (ICJ) मा दर्ता भएको पहिलो मुद्दा: बेलायत र अल्बानियाबीच भएको सन् १९४७ को 'कोर्फु च्यानल (Corfu Channel)' विवाद
- कार्य संचालनका भाषा: अङ्ग्रेजी र फ्रान्सेली
- अधिकारक्षेत्र:
- विवादास्पद क्षेत्राधिकार (Contentious Jurisdiction): सदस्य राष्ट्रहरूबीच उत्पन्न कानुनी विवादको निरुपण गर्ने,
- परामर्शदात्री क्षेत्राधिकार (Advisory Jurisdiction): संयुक्त राष्ट्र संघका विभिन्न अङ्गहरूलाई कानुनी राय दिने,
