सार्वजनिक संस्थानको वार्षिक स्थिति समीक्षा, २०८२ (विस्तृतमा)

सार्वजनिक संस्थानहरूको कुल संख्या र क्षेत्रगत अवस्था:

• हाल नेपालमा जम्मा ४५ वटा सार्वजनिक संस्थान अस्तित्वमा रहेका,
• कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP) सँग सार्वजनिक संस्थानको कुल सञ्चालन आयको अनुपात: ११.५७ प्रतिशत (यो अनुपात अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०७९/८० (१२.२९ प्रतिशत) को तुलनामा ०.७२ प्रतिशत विन्दुले कम)

सार्वजनिक संस्थानहरूको क्षेत्रगत विवरण:

• यी मध्ये ६ वटा संस्थानहरू (जनकपुर चुरोट कारखाना, बुटवल धागो कारखाना, नेपाल ईन्जिनियरिङ कन्सल्टेन्सी, नेशनल कन्स्ट्रक्सन कम्पनी, नेपाल मेटल कम्पनी र नेपाल ओरियण्ड म्याग्नेसाइट) कानूनी रूपमा अस्तित्वमा रहे पनि हाल व्यावसायिक कारोबारमा संलग्न नरहेको,

सार्वजनिक संस्थानहरूको स्वामित्व संरचनाको झलक:

स्वामित्वका आधारमा संस्थानहरूलाई पूर्ण सरकारी र बहुसंख्यक सरकारी स्वामित्वमा विभाजन गरिएको;

• पूर्ण सरकारी स्वामित्व (१००% सेयर): २० वटा संस्थान
• अधिकांश सरकारी स्वामित्व (५०% भन्दा बढी): २५ वटा संस्थान
• नेपाल सरकारको ९० प्रतिशत वा सोभन्दा बढी सेयर भएका संस्थान: ३२ वटा
• नेपाल सरकारको ६० प्रतिशत वा सोभन्दा बढी सेयर भएका संस्थान: ३६ वटा

नेपालका सार्वजनिक संस्थानहरूको क्षेत्रगत सेयर स्वामित्व संरचना:

• सार्वजनिक संस्थानहरूमा कुल चुक्ता पुँजी रु. ४ खर्ब २१ अर्ब ६४ करोड ४७ लाख पुगेको (यसमा नेपाल सरकारको औसत हिस्सा ९१.९७ प्रतिशत र अन्य संस्थान तथा निजी क्षेत्रको ८.०३ प्रतिशत रहेको,)

क्षेत्रगत आधारमा सेयर स्वामित्व (प्रतिशतमा):

नेपालका सार्वजनिक संस्थानहरूको कानुनी संरचना:

नेपालका सार्वजनिक संस्थानहरूको मन्त्रालयगत वर्गीकरण:

• हाल कायम रहेका ४५ वटा सार्वजनिक संस्थानहरूलाई ११ वटा सम्पर्क मन्त्रालयहरू अन्तर्गत वर्गीकरण गरिएको,

सार्वजनिक संस्थानहरूको वित्तीय कार्यसम्पादन (आ.व. २०८०/८१):

• नाफामा रहेका सावर्जनक संस्थानको संख्या – २८ वटा
• घाटामा रहेका सावर्जनक संस्थानको संख्या – १५ वटा 
• शुन्य कारोबार रहेका सावर्जनक संस्थानको संख्या – ६ वटा (कानूनी रूपमा अिस्तत्वमा रहे पनि हाल व्यावसायिक कारोबार नगरेका)
• सबैभन्दा धेरै नाफा कमाउने सावर्जनक संस्थान (एकल) – नेपाल विद्युत प्राधिकरण (आ.व. २०८०/८१ मा खुद नाफा रु. १० अर्ब ५२ करोड ७१ लाख)
• सबैभन्दा धेरै घाटामा रहेको सावर्जनक संस्थान (एकल) – नेपाल वायसुेवा नगम (आ.व. २०८०/८१ मा खुद नोक्सानी रु. १ अर्ब ४ करोड ७९ लाख)

नेपाल सरकारको लगानी र प्रतिफल (सार्वजनिक संस्थान):

राज्यकोषमा योगदान र रोजगारीको अवस्था (आ.व. २०८०/८१):

सार्वजनिक संस्थानहरूको क्षेत्रगत समीक्षा (आ.व. २०८०/८१):

चुनौती र समस्याहरू:

• लेखापरीक्षण: ४५ मध्ये २१ वटा संस्थानले मात्र आ.व. २०८०/८१ सम्मको अन्तिम लेखापरीक्षण सम्पन्न गरेका (नेपाल ओरियण्ड म्याग्नेसाइटले २०६४/६५ देखि लेखापरीक्षण नगराएको,)
• वित्तीय जोखिम: कोषमा व्यवस्था नगरिएको दायित्व रु. ६२ अर्ब ६१ करोड र सम्भावित दायित्व रु. २१ खर्ब २६ अर्ब पुगेको,
• रुग्ण संस्थान: जनकपुर चुरोट कारखाना, बुटवल धागो कारखाना जस्ता संस्थानहरू लामो समयदेखि बन्द वा रुग्ण अवस्थामा रहेका,