राणाकालीन शैक्षिक इतिहासको विस्तृत कालक्रमिक तालिका

राणाकालीन समय (वि.सं. १९०३ देखि २००७ सम्म) नेपालको शैक्षिक इतिहासमा संस्थागत शिक्षाको सुरुवात र विस्तारको महत्त्वपूर्ण चरण मानिन्छ,

वि.सं.	प्रमुख शैक्षिक घटनाहरू
१९१०	दरबार स्कुलको स्थापना (असोज २७ गते) सँगै नेपालमा आधुनिक शिक्षाको औपचारिक सुरुवात,
१९१५	शिक्षा विभागको स्थापना, शिक्षा विभागको प्रथम डाइरेक्टर (निर्देशक) रुपमा जनरल बबरजङ्ग राणा नियुक्त,
१९३२	भोजपुरको दिङ्गलामा बालागुरु षडानन्दद्वारा नेपालकै पहिलो जनस्तरको संस्कृत पाठशाला स्थापना,
१९३४	सरकारी स्तर (तवर) बाट नेपालमा पहिलो पटक रानीपोखरी संस्कृत पाठशालाको स्थापना,
१९४२	राणा प्रधानमन्त्री वीर शमशेरको पालामा दरबार स्कुल सर्वसाधारणका लागि खुल्ला गरिएको,
१९५७	देव शमशेरद्वारा पाठशाला गोश्वाराको स्थापना, सुन्धारामा "Medical School" को स्थापना,
१९५८	देव शमशेरद्वारा देशभर ५७ वटा भाषा पाठशालाको स्थापना, जयपृथ्वी बहादुर सिंहद्वारा लिखित "अक्षराङ्क शिक्षा" पाठ्यपुस्तकको निःशुल्क वितरण,
१९६२	निजामती कर्मचारी तयार गर्न श्रेस्ता पाठशालाको स्थापना,
१९६७	परीक्षा सञ्चालनका लागि पास जाँच अड्डाको स्थापना,
१९७५	त्रि-चन्द्र कलेजको स्थापना (भदौ २ गते) सँगै नेपालमा उच्च शिक्षाको सुरुवात,
१९७६	"गोर्खा भाषा प्रकाशिनी समिति" (पछि नेपाली भाषा प्रकाशिनी समिति) को स्थापना (फागुन २ गते)
१९८०	त्रि-चन्द्र कलेजको सम्बन्धन कलकत्ता विश्वविद्यालयबाट हटेर पटना विश्वविद्यालयसँग जोडिएको,
१९८१	नेपालमै पहिलो पटक एसएलसी (SLC) परीक्षा केन्द्रको स्थापना,
१९८५	राजकीय आयुर्वेद पाठशालाको स्थापना,
१९८७	वसन्तपुरमा "प्राविधिक विद्यालय (Technical School)"को स्थापना,
१९९०	एस.एल.सी. (SLC) परीक्षा बोर्डको स्थापना (कार्तिक १६ गते)
१९९६	नेपालको शिक्षा क्षेत्रको पहिलो कानुनी दस्तावेजको रुपमा "शिक्षा इस्तहार" जारी (माघ ८ गते)
१९९९	सूर्यप्रसाद उपाध्याय पहिलो स्कुल इन्स्पेक्टर नियुक्त,
२००३	उपत्यका बाहिर (जनकपुर र तानसेन) "Deputy Inspector of School" कार्यालय स्थापना,
२००४	गान्धीवादी दर्शनमा आधारित "आधार शिक्षा (Basic Education)" को सुरुवात,
२००५	मृगेन्द्र शमशेरको अध्यक्षतामा २५ सदस्यीय प्रथम विश्वविद्यालय योजना कमिसन गठन,

वि.सं.

प्रमुख शैक्षिक घटनाहरू

१९१०

दरबार स्कुलको स्थापना (असोज २७ गते) सँगै नेपालमा आधुनिक शिक्षाको औपचारिक सुरुवात,

१९१५

शिक्षा विभागको स्थापना,
शिक्षा विभागको प्रथम डाइरेक्टर (निर्देशक) रुपमा जनरल बबरजङ्ग राणा नियुक्त,

१९३२

भोजपुरको दिङ्गलामा बालागुरु षडानन्दद्वारा नेपालकै पहिलो जनस्तरको संस्कृत पाठशाला स्थापना,

१९३४

सरकारी स्तर (तवर) बाट नेपालमा पहिलो पटक रानीपोखरी संस्कृत पाठशालाको स्थापना,

१९४२

राणा प्रधानमन्त्री वीर शमशेरको पालामा दरबार स्कुल सर्वसाधारणका लागि खुल्ला गरिएको,

१९५७

देव शमशेरद्वारा पाठशाला गोश्वाराको स्थापना,
सुन्धारामा "Medical School" को स्थापना,

१९५८

देव शमशेरद्वारा देशभर ५७ वटा भाषा पाठशालाको स्थापना,
जयपृथ्वी बहादुर सिंहद्वारा लिखित "अक्षराङ्क शिक्षा" पाठ्यपुस्तकको निःशुल्क वितरण,

१९६२

निजामती कर्मचारी तयार गर्न श्रेस्ता पाठशालाको स्थापना,

१९६७

परीक्षा सञ्चालनका लागि पास जाँच अड्डाको स्थापना,

१९७५

त्रि-चन्द्र कलेजको स्थापना (भदौ २ गते) सँगै नेपालमा उच्च शिक्षाको सुरुवात,

१९७६

"गोर्खा भाषा प्रकाशिनी समिति" (पछि नेपाली भाषा प्रकाशिनी समिति) को स्थापना (फागुन २ गते)

१९८०

त्रि-चन्द्र कलेजको सम्बन्धन कलकत्ता विश्वविद्यालयबाट हटेर पटना विश्वविद्यालयसँग जोडिएको,

१९८१

नेपालमै पहिलो पटक एसएलसी (SLC) परीक्षा केन्द्रको स्थापना,

१९८५

राजकीय आयुर्वेद पाठशालाको स्थापना,

१९८७

वसन्तपुरमा "प्राविधिक विद्यालय (Technical School)"को स्थापना,

१९९०

एस.एल.सी. (SLC) परीक्षा बोर्डको स्थापना (कार्तिक १६ गते)

१९९६

नेपालको शिक्षा क्षेत्रको पहिलो कानुनी दस्तावेजको रुपमा "शिक्षा इस्तहार" जारी (माघ ८ गते)

१९९९

सूर्यप्रसाद उपाध्याय पहिलो स्कुल इन्स्पेक्टर नियुक्त,

२००३

उपत्यका बाहिर (जनकपुर र तानसेन) "Deputy Inspector of School" कार्यालय स्थापना,

२००४

गान्धीवादी दर्शनमा आधारित "आधार शिक्षा (Basic Education)" को सुरुवात,

२००५

मृगेन्द्र शमशेरको अध्यक्षतामा २५ सदस्यीय प्रथम विश्वविद्यालय योजना कमिसन गठन,

Others

नेपालको योजनावद्ध विकासको इतिहासमा चौथो पञ्चवर्षीय योजना

May 26, 2026
89

राणाकालीन शैक्षिक इतिहासको विस्तृत कालक्रमिक तालिका

राणाकालीन शैक्षिक इतिहासको विस्तृत कालक्रमिक तालिका

Categories

Latest Blogs

राणाकालीन शैक्षिक इतिहासको विस्तृत कालक्रमिक तालिका

नेपालको योजनावद्ध विकासको इतिहासमा चौथो पञ्चवर्षीय योजना

संयुक्त राष्ट्र संघको स्थापनाको ऐतिहासिक विकासक्रम

नेपाली साहित्य, कला र सङ्गीत क्षेत्रका स्रष्टाहरूका उपाधि

के हो प्रहरी ऐन, २०१२? (प्रहरी लोकसेवा blog #3)