लोक सेवा विशेष वस्तुगत प्रश्नोत्तर (१७ वैशाख २०८२, बुधबार)
१. अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आइएमएफ) र आर्थिक विश्लेषणसम्बन्धी अमेरिकी ब्युरो (बिइए) का अनुसार अमिरिकी राज्य क्यालिफोर्निया आर्थिक शाक्तिमा कति औँ स्थानमा रहन सफल भएको छ ?
➤ चौथो
- सन् २०२४ मा विश्वका बलिया मानिएका देशभन्दा तीव्र गतिको आर्थिक वृद्धि हासिल गरेको क्यालिफोर्नियाले हालै चौथो स्थानमा रहेको जापानलाई पछि पारेको ।
- क्यालिफोर्नियाको अर्थतन्त्र झन्डै ४१ खर्ब अमेरिकी डलर बराबर भएको । यससँगै क्यालिफोर्निया छुटै देश हुँदो हो त यो विश्वको चौथो ठुलो आर्थिक शक्ति हुने थियो ।
आर्थिक हिसाबले प्रमुख राष्ट्र (सन् २०२५ अप्रिल) राष्ट्र खर्ब (अमे डलर):
-
- अमेरिका ३००
- चीन १९५
- जर्मनी ४९
- जापान ४०
- भारत ४०
- बेलायत ३७
- झन्डै चार करोड जनसङ्ख्या रहेको क्यालिफोर्नियाले अमेरिकाको कुल गार्हस्थ उत्पादनमा एक्लैले १४ प्रतिशतको योगदान पु¥याउने ।
- अमेरिकामै दोस्रो स्थानमा रहेको न्युयोर्कको अर्थतन्त्र २३ खर्ब, टेक्ससको २२ खर्ब, मासाच्युसेट्सको १८ खर्ब र फलोरिडाको १७ खर्ब डलर रहेको आर्थिक प्रतिवेदनबाट देखिएको ।
आइएमएफका अनुसार विश्वका प्रमुख आर्थिक शक्ति राष्ट्रहरूको आर्थिक वृद्धिदर:
-
- अमेरिका : २.७ प्रतिशत
- चीन : ४.६ प्रतिशत
- जर्मनी : ०.८ प्रतिशत
- जापान : १.१ प्रतिशत
- भारत : ६.५ प्रतिशत
- बेलायत : १.६ प्रतिशत
२. तेस्रो नेपाल सुपर लिग (एनएसएल) २०२५ को उपाधि कसले जित्यो ?
➤ ललितपुर सिटी एफसी (उपविजेताः पोखरा थन्डर्स)
- ललितपुर सिटी एफसीले लगातार दोस्रोपल्ट उपाधि जित्न सफल भएको ।
- सर्वोत्कृष्ट खेलाडी : आयुष घलान (पोखरा थन्डर्स)
- उत्कृष्ट गोलरक्षक : प्रिसो (पोखरा थन्डर्स)
- सर्वाधिक गोलकता : अहमद हिजाजी (धनगडी एफसी)
- इनर्जेटिक प्लेयर : मणि लामा (ललितपुर सिटी एफसी)
- इमर्जिङ प्लेयर : सन्तोष खत्री (ललितपुर सिटी एफसी)
- फेयर प्ले अवार्ड : झापा एफसी
- च्याम्पियन ललितपुरले ८० लाख र उपबिजेता पोखराले ३० लाख रुपियाँ पुरस्कार हासिल गरेका ।
- त्यस्तै, आयुषले दुई लाख ५० हजार, प्रिसो र हिजाजीले एक लाख ५० हजार तथा मणि र सन्तोषले एक/एक लाख रुपियाँ व्यक्तिगत पुरस्कार प्राप्त गरेका ।
३. सन् २०२५ मा विश्वकै ठुलो धार्मिक मेला प्रयागराज महाकुम्भ मेला कुन कुन नदीको सङ्गममा आयोजना भएको थियो ?
➤ गङ्गा, जमुना र सरस्वती
४. विश्व बैङ्कद्वारा सन् २०२५ अप्रिलमा प्रकाशित प्रतिवेदन अनुसार सन् २०२५ मा दक्षिण एसियाको आर्थिक वृद्धिदर कति हुने अनुमान छ ?
➤ ५.८ प्रतिशत
- सन् २०२६ मा भने सो वृद्धिदर ६.१ प्रतिशत पुग्ने अनुमान रहेको ।
विश्व बैङ्कका अनुसार दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूको आर्थिक वृद्धि प्रक्षेपण
५. नागरिक दैनिकको प्रकाशन संस्था नेपाल रिपब्लिक मिडियाले यस वर्षको नागरिक नायक – २०८२ उपाधिबाट कसलाई सम्मानित ग¥यो ?
➤ नन्दादेवी कुँवर (संरक्षणकर्मी), घनश्याम पाठक (प्राध्यापन) र पुजा महतो (क्रिकेटर)
६. सन् २०२५ को अमेरिकन कलेज अफ फिजिसियन (एसिपी) अन्तर्गत प्रतिष्ठित ओस्लर कप उपाधि जित्न सफल नेपाली चिकित्सक को हुन् ?
➤ डा. रिया बोहरा
- एसिपी ओस्लर कप जित्ने रिया पहिलो नेपाली हुन् ।
- प्रतियोगितामा भारत, जापान, क्यानडा, मेक्सिको, अमेरिकालगायतका देशका ६० उत्कृष्ट इन्टर्नल मेडिसिन रेसिडेन्ट टोलीको सहाभागिता रहेको ।
- सो प्रतियोगितामा प्रतिस्पर्धीले उच्चस्तरीय क्लिनिकल चुनौतीमा सहभागिता जनाएका थिए ।
७. डेटा सेन्टर र क्लाउड सेवा प्रदायकका रूपमा सूचीकृत हुने पहिलो नेपाली कम्पनी कुन हो ?
➤ एनसेल
- सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय अन्तर्गतको सूचना प्रविधि विभागमा विसं २०८२ वैशाख ७ गते एनसेल डेटा सेन्टर सेवा प्रदायक र क्लाउड सेवा प्रदायकका रूपमा सूचीकृत भएको हो ।
- सूचीकृत भएसँगै नियमन, पारदर्शिता र साइबर सुरक्षा सुदृढ हुने अपेक्षा गरिएको छ ।
- हाल एनसेलको ललितपुरको नख्खुमा बैङ्क, सरकारी निकाय र ठुला व्यावसायिक संस्थाले प्रयोग गर्न मिल्ने अत्याधुनिक टियर थ्री डेटा सेन्टर सञ्चालनमा रहेको छ । त्यसै गरी यसले पोखरा र हेटाँैडामा डिजास्टर रिकभरी डेटा सेन्टर सञ्चालन गर्दै आएको छ ।
८. भारत र पाकिस्तानबिच सन् १९६० मा भएको जलसन्धि भारतद्वारा निलम्बन गर्ने निर्णय कहिले भएको हो ?
➤ सन् २०२५ अप्रिल २३
- भारतले कस्मिरको पहलगाममा सन् २०२५ अप्रिल २२ मा २६ जनाको ज्यान जाने गरी भएको आतङ्ककारी हमलामा पाकिस्तानी नागरिकको संलग्नता देखिएको भन्दै भारतले कूटनीतिक सम्बन्ध घटाउने, सिन्धु जलसन्धि निलाम्बन र भिसा रद्द गर्नेलगायतका निर्णय गरेको ।
९. नइ एकेडेमी अस्ट्रेलिया शाखाद्वारा साहित्यतर्फको ‘नइ पारिजात अवार्ड – २०२५’ कसलाई प्रदान गरियो ?
➤ साहित्यकार रामप्रसाद कोइराला
- पत्रकारितातर्फ : निरु त्रिपाठी र सीता रसाइली
- नइ वर्ष युवा पुरस्कार २०२५ (१२–२४ वर्षका पाँच जना सम्मानित)
- साहित्यतर्फ : मोक्षदा अम्गाई
- गीत/सङ्गीततर्फ : सन्देश पौडेल
- नृत्यतर्फ : गौरीमा रायमाझी र सिमोन सिर्पाली
- खेलकुदतर्फ : मिया पुन
१०. नेपाल–भारतबिच चार सय केभी क्षमताका दुई अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन निर्माणका लागि संयुक्त कम्पनी स्थापनासम्बन्धी सम्झौता कहिले भएको हो ?
➤ वि.सं. २०८२ वैशाख ९ गते
- यस अघि २०८१ माघ २९ मा भारको नयाँ दिल्लीमा भएको ऊर्जा सचिवस्तरीय संयुक्त निर्देशक समितिको बैठकले नेपाल–भारतबिच इनरुवा–न्यू पूर्णिया र दोदोधरा (न्यू लम्की)– बरेली बिचको चार सय किलोभोल्ट क्षमताका अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनहरू संयुक्त कम्पनी स्थापना गरेर निर्माण गर्ने सहमति भएको थियो ।
११. राष्ट्रिय फोटो पत्रकार मञ्च नेपालले फोटो पत्रकारिता अवार्ड– २०२५ बाट कसलाई सम्मानित ग¥यो ?
➤ मनोज शाही र कविता थापा (गोरखापत्र)
१२. सुनसरीको तरहरामा २०८२ वैशाखमा सम्पन्न राष्ट्रिय कविता प्रतियोगितामा प्रथम हुन सफल कवि को हुन् ?
➤ अविनाश भट्टराई (कविता : झ्यालको सौन्दर्यशास्त्र)
- प्रथम : अविनाश भट्टराई (कविता : झ्यालको सौन्दर्य शास्त्र)
- द्वितीय : शुभचन्द्र राई (कविता : आशा)
- तृतीय : एलिसा एकलास (कविता : पृथ्वीको अन्तिम रुख)
- सान्त्वना : रोमा लम्साल (कविता : मानिसलाई रुखको अन्तिम प्रश्न) र दीपिन सिजापती (कविता : सङ्घर्ष र संकल्प)
१४. नेपाली समुदायको सौन्दर्य तथा प्रतिभा प्रदर्शन गर्ने उद्देश्यले आयोजित ‘मिस नेपाल क्यानडा २०२५’ को उपाधि जित्ने युवती को हुन् ?
➤ अनु सुवेदी
- त्यसै गरी मिसेस नेपाल क्यानडा २०२५ को उपाधि मेग्ना गजमेरले हात पारेकी ।
- प्रतियोगितामा मिस क्याटेगोरी तर्फ प्रशंसा भट्ट फस्ट रनरअप तथा स्वर्णपरी श्रेष्ठ सेकेन्ड रनरअप घोषित भएका ।
- मिसेस क्याटेगोरीमा मञ्जु बस्नेत फस्ट रनरअप र प्रतीक्षा कुँवर सेकेन्ड रनरअप घोषित भएका ।
१५. छिन्नलता गीत पुरस्कार गुठीले २०८१ सालको छिन्नलता गीत पुरस्कार कसलाई प्रदान ग¥यो ?
➤ गीत रचनातर्फ : राजेन्द्र रिजाल
- सङ्गीततर्फ : आभास (अच्चुत फुयाँल)
- गायनतर्फ : इतु जोजिजु र रामभक्त जोजिजु
- युवा प्रतिभा पुरस्कार एसडी योगीलाई प्रदान गरिएको ।
- वि.सं. २०७९ देखि छिन्नलता गीत पुरस्कारको राशि एक लाख रुपियाँ तथा युवा प्रतिभा पुरस्कारको राशि ५० हजार रुपियाँ कायम भएको ।
१६. बसुन्धरा–मान प्रज्ञा प्रतिष्ठानले २०८२ सालको प्रतिष्ठित बसुन्धरा श्री पुरस्कार कसलाई प्रदान गर्ने निर्णय ग¥यो ?
➤ कवि तुलसी दिवस
- बसुन्धराश्री पुरस्कारको राशि रु. ७५ हजार रुपियाँ रहेको ।
- प्रतिष्ठानले २०८२ सालको मानश्री पुरस्कार कवि तोया गुरुङलाई प्रदान गर्ने निर्णय गरेको ।
- यस पुरस्कारको राशि ५० हजार रुपियाँ रहेको ।
१७. शिलापत्र वर्षव्यक्ति २०८१ बन्न सफल जनप्रतिनिधि को हुन् ?
➤ रेनु दाहाल (मेयर, भरतपुर मनपा)
- उनी बेलायतको संसद् भवन हाउस अफ कमन्समा इन्टरनेसनल मेयर अवार्डबाट समेत सम्मानित भएकी ।
१८. पूर्वप्रहरी महानिरीक्षक दुर्लभकुमार थापाको निधन कहिले भएको हो ?
➤ विसं २०८२ वैशाख १०
- थापा वि.सं. २०३५ साउन देखि २०३९ जेठसम्म आइजिपी भई कार्यसम्पदान गरेका ।
१९. सन् २०२५ अप्रिलमा ‘एसियन फोरस अफ पार्लियामेन्टेरियन्स अन पपुलेसन एन्ड डेभलपमेन्ट’ को युवा समिति अध्यक्षमा निर्वाचित हुन सफल व्यक्तित्व को हुन् ?
➤ योगेश गौचन थकाली (प्रतिनिधि सभा सांसद)
- मलेसियाको क्वालालम्पुरमा अप्रिल २७–२८ मा भएको महासभाबाट थकाली अध्यक्ष निर्वाचित भएका ।
- ‘एसियन फोरम अफ पार्लियामेन्टेरियन्स अन पपुलेसन एन्ड डेभलपमेन्ट’ एसिया–प्रशान्त र मध्य एसियाका ३० वटा राष्ट्रिय समितिका सांसदहरू मिली बनेको एक क्षेत्रीय सञ्जाल हो ।
- महिला, बालबालिका, युवा र वृद्ध जस्ता समूहहरूको हितका लागि नीतिगत संवाद र सहकार्य प्रवर्धन गर्ने यस संस्थाको उद्देश्य रहेको ।
प्रस्तुतकर्ता : टङ्क केसी
