Ghoksewa

  • HOME (current)
  • ABOUT
  • FEATURES
  • REVIEWS
  • BLOG
  • DOWNLOAD
  • CONTACT
  • Install Now
Others

नेपालको संवैधानिक इतिहासमा नेपालको अन्तरिम शासन विधान, २००७

  • Ajnabee Khadka
  • March 17, 2026
  • 1099

नेपालको संवैधानिक इतिहासमा नेपालको अन्तरिम शासन विधान, २००७

The Interim Government of Nepal Act, 2007 in the Constitutional History of Nepal
  • वि.सं. २००७ सालको जनक्रान्ति पश्चात् राणा शासनको अन्त्य र प्रजातन्त्रको स्थापनासँगै राजा त्रिभुवनबाट यो विधान घोषणा गरिएको,
  • घोषणा: वि.सं.२००७ साल चैत २९ गते
  • संरचना: ७ भाग ७३ धारा र १ अनुसूची
  • उद्देश्य: संविधान सभाबाट नयाँ संविधान नबनेसम्मका लागि मुलुकको शासन व्यवस्था सञ्चालन गर्नु र प्रजातन्त्रलाई संस्थागत गर्नु,
  • यो विधान एउटा संक्रमणकालीन कानूनी दस्तावेज थियो, जसले राजतन्त्र र जनताका प्रतिनिधिहरू बीचको शक्ति सन्तुलन मिलाउने प्रयास गरेको,

नेपालको अन्तरिम शासन विधान, २००७ का विस्तृत व्यवस्थाहरू र विशेषताहरू:

प्रमुख विषय व्यवस्थाको विवरण
राज्य नीतिका निर्देशक सिद्धान्तहरू (भाग २)

यस विधानले पहिलो पटक राज्यका निर्देशक सिद्धान्तहरू समावेश गरी राज्यको लोककल्याणकारी स्वरूप प्रस्तुत गरेको;

  • सामाजिक न्याय: नागरिकहरूलाई पर्याप्त जीविकोपार्जनका साधन, सम्पत्तिको समान वितरण र आर्थिक समानता कायम गर्ने लक्ष्य राखिएको,
  • समान कार्यका लागि समान वेतन: स्त्री र पुरुष दुवैलाई समान कामका लागि समान पारिश्रमिक दिने व्यवस्था गरिएको,
  • स्थानीय शासन: ग्राम पञ्चायतहरू खडा गरी स्थानीय स्वायत्त शासनलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति लिइएको,
  • अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध: विश्व शान्ति, राष्ट्रहरू बीचको न्यायपूर्ण सम्बन्ध र अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको आदर गर्ने सिद्धान्त अपनाइएको,
नागरिकका मौलिक हकहरू

यस विधानले नागरिकलाई आधुनिक लोकतन्त्रमा आवश्यक पर्ने आधारभूत हकहरू प्रदान गरेको;

  • समानताको हक: कानूनको दृष्टिमा सबै नागरिक समान हुने र धर्म, जाति, लिंग वा जन्मस्थानका आधारमा भेदभाव नगरिने व्यवस्था,
  • स्वतन्त्रताको हक: वाक् तथा प्रकाशन स्वतन्त्रता, शान्तिपूर्ण भेला हुने, संघ संस्था खोल्ने, र नेपालभर आवतजावत गर्ने स्वतन्त्रता सुनिश्चित गरिएको,
  • न्याय सम्बन्धी हक: कानूनको बर्खिलाप नहुने गरी सजाय नपाइने, एउटै कसूरमा दोहोरो सजाय नहुने र आफू विरुद्ध साक्षी हुन बाध्य नपारिने हक,
  • शोषण विरुद्धको हक: मानव बेचबिखन, जबर्जस्ती श्रम (बेठबेगार) र बालबालिकालाई जोखिमपूर्ण काममा लगाउन निषेध गरिएको,
कार्यकारिणी व्यवस्था (भाग ३)
  • राजाको स्थान: कार्यकारिणी अधिकार श्री ५ महाराजधिराजमा निहित थियो, जसको प्रयोग राजा स्वयं वा मन्त्रिपरिषद्मार्फत हुने व्यवस्था,
  • मन्त्रिपरिषद्: राजालाई सल्लाह र सहायता दिन एक मन्त्रिपरिषद् रहने र त्यसको प्रमुख प्रधानमन्त्री हुने व्यवस्था,
  • उत्तरदायित्व: मन्त्रीहरू राजाको इच्छा अनुसार पदमा बहाल रहने र मन्त्रिपरिषद् राजाप्रति सामूहिक रूपमा उत्तरदायी हुने प्रावधान,
व्यवस्थापिका (सल्लाहकार सभा)
  • गठन: जननिर्वाचित संसद नबनेसम्मका लागि राजाद्वारा मनोनित सदस्यहरू रहेको एक सल्लाहकार सभा (Advisory Assembly) को व्यवस्था गरिएको,
  • कार्यक्षेत्र: यस सभालाई बजेटमाथि छलफल गर्ने र सरकारलाई सल्लाह दिने अधिकार थियो, तर राजाको निजी खर्च र सैनिक मामिलामा छलफल गर्न बन्देज,
न्यायपालिका र संवैधानिक निकायहरू
  • प्रधान न्यायालय: न्याय प्रशासनका लागि एक 'प्रधान न्यायालय' को व्यवस्था थियो, जसलाई उच्च न्यायिक अधिकार दिइएको,
  • लोक सेवा आयोग: सरकारी सेवामा कर्मचारी भर्नाका लागि 'पब्लिक सर्भिस कमिसन' (लोक सेवा आयोग) को व्यवस्था गरिएको,
  • निर्वाचन आयोग: चुनाव गराउनका लागि एक निर्वाचन आयोग र मतदाता नामावली सम्बन्धी व्यवस्था,
  • महालेखा परीक्षक: सरकारी आम्दानी र खर्चको हिसाब जाँच्न 'नियन्त्रक महालेखा परीक्षक' को व्यवस्था,
खारेजी
  • यो विधान लागू भएपछि तत्कालीन नेपाल सरकार वैधानिक कानून, २००४ खारेज भएको,
  • पछि २०१५ सालमा नयाँ संविधान जारी भएपछि यो विधान पनि खारेज भएको,

 

Categories

  • Current Affairs 850
  • Gorkhapatra 352
  • Others 1200
  • Vacancy 1
  • Past Questions 156
  • Nepal Police 10

Latest Blogs

Integrated Chronological Current Affairs Table (First Seventh of Kartik Month of V.S. 2083)
Current Affairs

एकीकृत कालक्रमिक समसामयिक तथ्यतालिका (वि.सं. २०८३ को कार्तिक महिनाक पहिलो साता)

  • Oct 30, 2026
  • 90
An accurate and public service-relevant analysis of the Preamble to the Constitution of Nepal (2072)
Others

नेपालको संविधान (२०७२) को प्रस्तावनाको सटिक र लोकसेवा सान्दर्भिक विश्लेषण

  • Oct 30, 2026
  • 342
National Emblem of Nepal
Others

नेपालको निशान छाप

  • Oct 30, 2026
  • 284
Global Innovation Index (GII), 2026
Current Affairs

विश्व नवप्रवर्तन सूचकांक, २०२६

  • Oct 29, 2026
  • 316
Collection of questions and answers asked by the Public Service Commission in BS 2083 (Governance and Government)
Past Questions

लोकसेवा आयोगद्वारा वि.सं. २०८३ मा सोधिएको प्रश्नोतर संगालो (शासन पद्धति र सरकार)

  • Oct 29, 2026
  • 435
COPYRIGHT © 2026. ALL RIGHTS RESERVED. GHOKSEWA