विश्व दूरसञ्चार तथा सूचना समाज दिवस, २०२६
- २०२६ को मूल नारा: "Digital Lifelines: Strengthening Resilience in a Connected World (डिजिटल जीवनरेखाहरू: अन्तरसम्बन्धित विश्वमा उत्थानशीलताको सुदृढीकरण)"
- मनाइने मिति: १७ मे २०२६ (प्रत्येक वर्ष मे १७ का दिन मनाइन्छ)
- संस्करण: ५७ औं
- मुख्य उद्देश्य: इन्टरनेट र सञ्चार प्रविधिको प्रयोगबाट समाज र अर्थतन्त्रमा आउने अवसरहरूबारे सचेतना फैलाउनु तथा डिजिटल विभाजन (Digital Divide) लाई न्यूनीकरण गर्नु,
- सन् १८६५ मे १७ मा फ्रान्सको पेरिसमा पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय टेलिग्राफ महासन्धिमा हस्ताक्षर भएको,
- सन् १८६५ मे १७ मा संयुक्त राष्ट्रसङ्घको विशेष निकाय अन्तर्राष्ट्रिय दूरसञ्चार सङ्घ (ITU) को स्थापना भएको,
- सन् १९६९ देखि यो दिवस नियमित रूपमा मनाउन थालिएको,
नेपालमा दूरसञ्चारको इतिहास: विस्तृत कालक्रमिक तालिका
|
वर्ष (वि.सं.)
|
वर्ष (सन्)
|
प्रमुख उपलब्धि तथा घटनाहरू
|
|---|---|---|
|
१९७०
|
१९१३
|
तत्कालीन प्रधानमन्त्री चन्द्रशमशेरको पालामा काठमाडौँमा पहिलो म्याग्नेटो प्रविधिको टेलिफोन लाइन जडान भएसँगै नेपालमा दूरसञ्चारको सुरुवात
|
|
१९७१
|
१९१४
|
काठमाडौँदेखि भारतको रक्सौल जोड्ने ओपन वायर ट्रंक लिंक (Open Wire Trunk Link) को स्थापना
|
|
१९९२
|
१९३५
|
सिंहदरबारमा २५ लाइन क्षमताको पहिलो स्वचालित टेलिफोन एक्सचेन्ज (Automatic Exchange) को स्थापना
|
|
१९९३
|
१९३६
|
काठमाडौंदेखि धनकुटासम्म ओपन वायर ट्रंक लिंक (Open Wire Trunk Link) को विस्तार
|
|
२००५
|
१९४८
|
नेपालमा औपचारिक रूपमा ताररहित सञ्चारका लागि "मोहन आकाशवाणी" को स्थापना
|
|
२००७
|
१९५०
|
टेलिग्राम सेवाको औपचारिक स्थापना, हाई फ्रिक्वेन्सी रेडियो (HF Radio) प्रणालीको सुरुवात, र काठमाडौँमा १०० लाइनको सीबी (CB - Central Battery) टेलिफोन एक्सचेन्ज स्थापना
|
|
२००८
|
१९५१
|
काठमाडौंदेखि पाल्पासम्म ओपन वायर ट्रंक लाइन (Open Wire Trunk Link) विस्तार
|
|
२०१२
|
१९५५
|
सर्वसाधारणका लागि पहिलो पटक टेलिफोन लाइन वितरण र नेपाल अन्तर्राष्ट्रिय दूरसञ्चार सङ्घ (ITU) को सदस्य बन्न सफल
|
|
२०१६
|
१९५९
|
दूरसञ्चार विभाग (Department of Telecommunication) को स्थापना
|
|
२०१९
|
१९६२
|
काठमाडौंमा पहिलो सार्वजनिक टेलिफोन एक्सचेन्ज स्थापना
|
|
२०२०
|
१९६३
|
काठमाडौंमा १,००० लाइन क्षमताको स्वचालित टेलिफोन एक्सचेन्ज स्थापना
|
|
२०२१
|
१९६४
|
नेपालले पहिलो पटक हाई फ्रिक्वेन्सी रेडियो (HF Radio) प्रविधिको प्रयोग गरेर भारत र पाकिस्तानसँग सीधा अन्तर्राष्ट्रिय दूरसञ्चार सेवा (International Telecommunications Service) को विधिवत् सुरुवात
|
|
२०२८
|
१९७१
|
नेपालमा पहिलो पटक टेलेक्स (Telex) सेवाको सुरुवात
|
|
२०३१
|
१९७४
|
आन्तरिक ट्रंक सेवाका लागि माइक्रोवेभ ट्रान्समिसन लिंक (Microwave Transmission Link) स्थापना
|
|
२०३२
|
१९७५
|
दूरसञ्चार विभागलाई व्यावसायिक रूप दिन नेपाल दूरसञ्चार संस्थान (NTC) को स्थापना
|
|
२०३९
|
१९८२
|
काठमाडौँको बालम्बुमा Standard "B" Type Satellite Earth Station (सगरमाथा भू-उपग्रह केन्द्र) को स्थापना, र SPC (Stored Program Control) टेलेक्स एक्सचेन्जको स्थापना
|
|
२०४०
|
१९८३
|
नेपालमा पहिलो पटक कम्प्युटर प्रणालीमा आधारित डिजिटल टेलिफोन एक्सचेन्ज (Digital Telephone Exchange) को स्थापना
|
|
२०४१
|
१९८४
|
सब्सक्राइबर ट्रंक डायलिङ (Subscriber Trunk Dialing - STD) र ग्रामीण दूरसञ्चार सेवाको सुरुवात
|
|
२०४४
|
१९८७
|
अन्तर्राष्ट्रिय सब्सक्राइबर डायलिङ (International Subscriber Dialing - ISD) को सुरुवात
|
|
२०४९
|
१९९२
|
राष्ट्रिय सञ्चार नीति तर्जुमा
|
|
२०५२
|
१९९५
|
अप्टिकल फाइबर नेटवर्क (Optical Fiber Network) को जडान सुरुवात
|
|
२०५३
|
१९९६
|
दूरसञ्चार ऐन २०५३ तर्जुमा, नेपालमा इन्टरनेट र इमेल सेवाको सुरुवात, र सम्पूर्ण टेलिफोन नेटवर्क स्वचालित
|
|
२०५४
|
१९९७
|
नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणको स्थापना र दूरसञ्चार नियमावली २०५४ तर्जुमा
|
|
२०५५
|
१९९८
|
निजी क्षेत्रका सेवा प्रदायकलाई पहिलो पटक इन्टरनेट र इमेल सञ्चालन अनुमति
|
|
२०५६
|
१९९९
|
नेपालमै पहिलो पटक मोबाइल सञ्चारको लागि विश्वव्यापी प्रणाली (GSM - Global System for Mobile Communications) मा आधारित मोबाइल सेवाको सुरुवात र दूरसञ्चार नीति तर्जुमा
|
|
२०५७
|
२०००
|
नेपाल दूरसञ्चार संस्थान (NTC) ले व्यावसायिक रूपमा आफ्नै इन्टरनेट सेवा सुरु
|
|
२०५९
|
२००२
|
निजी क्षेत्रलाई भ्वाइस सेवा सञ्चालन अनुमति प्रदान
|
|
२०६०
|
२००३
|
नेपाल दूरसञ्चार संस्थानद्वारा जीएसएम नमस्ते प्रिपेड (GSM Namaste Prepaid) सेवाको सुरुवात र दूरसञ्चार नीति, २०६० जारी
|
|
२०६१
|
२००४
|
वि.सं. २०३२ सालदेखि संस्थानका रूपमा सञ्चालन भइरहेको "नेपाल दूरसञ्चार संस्थान (NTC)" लाई "नेपाल दूरसञ्चार कम्पनी लिमिटेड" मा रूपान्तरण र निजी क्षेत्रलाई मोबाइल सेवाको अनुमति (लाइसेन्स) वितरण
|
|
२०६२
|
२००५
|
कोड डिभिजन बहु पहुँच (CDMA - Code Division Multiple Access) प्रविधिको सेवा औपचारिक रूपमा सञ्चालन
|
|
२०६३
|
२००६
|
विद्युतीय कारोबार ऐन, २०६३ (Electronic Transactions Act, 2063) जारी र भ्वाइस मेल सेवा (Voice Mail Service) औपचारिक रूपमा सञ्चालन
|
|
२०६४
|
२००७
|
थ्रीजी (3G) सेवाको सुरुवात: सार्क (SAARC) क्षेत्रमै पहिलो पटक र जनरल प्याकेट रेडियो सेवा (GPRS - General Packet Radio Service) को व्यावसायिक सुरुवात
|
|
२०६५
|
२००८
|
असममित डिजिटल सब्सक्राइबर लाइन (ADSL - Asymmetric Digital Subscriber Line) इन्टरनेट सेवा व्यावसायिक रूपमा सञ्चालनमा
|
|
२०६७
|
२०१०
|
विश्वव्यापी सेवा दायित्व (Universal Service Obligation) अन्तर्गत देशका सम्पूर्ण गाउँ विकास समिति (गाविस - VDCs) हरूमा दूरसञ्चार सेवाको पहुँच पुर्याउन सफल भएको घोषणा,
|
|
२०६९
|
२०१२
|
माइक्रोवेभ पहुँचको लागि विश्वव्यापी अन्तरसञ्चालनशीलता (WiMAX - Worldwide Interoperability for Microwave Access) सेवाको व्यावसायिक सुरुवात र 4G / LTE सेवाको प्रारम्भिक परीक्षण
|
|
२०७१
|
२०१४
|
ब्रोडब्याण्ड नीति तर्जुमा
|
|
२०७२
|
२०१५
|
एफटिटीएच (FTTH - Fiber To The Home) सेवाको सुरुवात र सूचना तथा सञ्चार प्रविधि नीति जारी
|
|
२०७४
|
२०१७
|
व्यावसायिक रुपमा 4G/LTE सेवाको सुरुवात
|
|
२०७६
|
२०१९
|
पहिलो पटक लिलाम बढाबढ (Auction) बाट फ्रिक्वेन्सी प्रदान र डिजिटल नेपाल फ्रेमवर्क जारी
|
|
२०७७
|
२०२०
|
भू-उपग्रह (Satellite) नीति २०७७ जारी
|
|
२०८०
|
२०२३
|
राष्ट्रिय साइबर सुरक्षा नीति २०८० जारी र ५जी (5G) परीक्षण सम्बन्धी कार्यविधि तर्जुमा
|
|
२०८१
|
२०२४
|
VoLTE - Voice over LTE सेवाको विस्तार र VoWiFi - Voice over Wi-Fi सेवाको सुरुवात
|
आ.व. २०८१/०८२ को दूरसञ्चार सम्बन्धी विस्तृत तथ्याङ्क:
|
क्षेत्र / सूचक
|
विवरण
|
तथ्याङ्क / संख्या
|
|---|---|---|
|
कुल ब्रोडब्यान्ड पहुँच
|
नेपालको कुल जनसंख्यामा ब्रोडब्यान्ड सेवाको पहुँच
|
१३९.५३% (२०८२ सम्मको प्रक्षेपण सहित)
|
|
ब्रोडब्यान्ड ग्राहक संख्या
|
कुल ब्रोडब्यान्ड प्रयोगकर्ता (F.Y. 2080/81)
|
४,३५,२३,५८८
|
|
फिक्स्ड ब्रोडब्यान्ड
|
तारसहितको इन्टरनेट प्रयोगकर्ता (F.Y. 2080/81)
|
१,२३,१२,५१४
|
|
मोबाइल ब्रोडब्यान्ड
|
मोबाइलमार्फत इन्टरनेट चलाउने ग्राहक (F.Y. 2080/81)
|
३,१२,११,०७४
|
|
४जी (4G) पहुँच
|
मोबाइल ब्रोडब्यान्डमा ४जीको हिस्सा (F.Y. 2080/81)
|
७6.२३%
|
|
३जी (3G) पहुँच
|
मोबाइल ब्रोडब्यान्डमा ३जीको हिस्सा (F.Y. 2080/81)
|
२५.७८%
|
|
बजार हिस्सा (राजस्व)
|
भ्वाइस (Voice) सेवाको हिस्सा
|
७६%
|
|
इन्टरनेट र नेटवर्क सेवाको हिस्सा
|
२४%
|
|
|
भ्वाइस राजस्व हिस्सा
|
नेपाल टेलिकम (NT) को हिस्सा
|
५०.१९%
|
|
एनसेल (Ncell) को हिस्सा
|
४९.८१%
|
|
|
कुल वार्षिक आय
|
दूरसञ्चार र इन्टरनेट सेवा प्रदायकको कुल आय
|
९,००,६२६.९४ लाख (करिब ९० अर्ब)
|
|
रोयल्टी (Royalty)
|
सेवा प्रदायकले सरकारलाई बुझाएको कुल रोयल्टी
|
३,४४,४८,९१,८७७ (३ अर्ब ४४ करोड)
|
|
RTDF योगदान
|
ग्रामीण दूरसञ्चार विकास कोषमा जम्मा भएको रकम
|
२,३२,०४,४७,०४२ (२ अर्ब ३२ करोड)
|
|
फ्रिक्वेन्सी दस्तुर
|
फ्रिक्वेन्सी प्रयोग गरेबापत बुझाएको दस्तुर
|
४,००,२८,००,००० (४ अर्ब)
|
|
सेवा पहुँच
|
नेपालका ७५३ स्थानीय तहमध्ये ४जी पुगेको संख्या
|
७४९ स्थानीय तह
|
|
इन्टरनेट मूल्य
|
बन्डल गरिएको दूरसञ्चार सेवाको औसत मूल्य
|
करिब ३५० रुपैयाँ ($२.७)
|
